|
Učenje
o električnim i magnetnim pojavama dobilo je veliki podsticaj kada
je Aleksandar Volta (Alessandro Volta, 1745-1827),
na osnovu Galvanijevog (Luigi Galvani, 1737-1798)
proučavanja animalnog elektriciteta došao do otkrića galvanskog
elementa.
Galvani je,
u toku proučavanja fiziološkog dejstva elektriciteta otkrio (1792.
godine) da dolazi do grčenja žabljeg kraka, položenog na gvozdenu
podlogu, kada se bakarnim provodnikom istovremeno dodirnu krak i
podloga. Bio je to prvi galvanski element u kome se žablji batak
bio istovremeno i elektrolit i indikator proticanja struje. No,
Galvani je smatrao da je otkrio animalni elektricitet.
Za ovo otkriće
zainteresovao se Volta koji je poslije niza eksperimenata
(1796.) dolazi do zaključka da za proticanje
struje u kolu od dva različita metalna provodnika, čiji su jedni
krajevi direktno spojeni, a drugi preko biološkog objekta (nije
bitan taj objekat, već je bitno da se to kolo sastoji od dva različita
provodnika I klase (metali) i jednog provodnika II klase (tečnosti)).
Na osnovu tog saznanja, Volta je 1800. godine konstruisao tzv. Voltin
stub - prototip galvanskog elementa, koji su kasnije usavršavali
mnogi stručnjaci.
Zahvaljujući
otkriću galvanskog elementa koji je davao jaku stalnu struju u dužem
vremenskom trajanju, bilo je moguće proučavati magnetno dejstvo
struje.
Vezu između
električnih magnetnih pojava otkrio je danski fizičar Ersted
(Oersted Hans Christian, 1777-1851). Ersted je smatrao
da, bez obzira na svu raznolikost pojava u prirodi, postoji njihova
međusobna povezanost. Sa ovom idejom kao vodiljom Ersted je 1820.
godine pokazao da magnetna igla koja se nalazi u blizini provodnika
skreće kada se kroz provodnik propusti električna struja.
Proučavajući
ovu pojavu Bio (Biot Jean Baptiste, 1774-1862)
i Savar (Savart Feli, 1791-1841) utvrdili su
da je sila kojom pravolinijski provodnik djeluje na magnetni pol
obrnuto proporcionalna kvadratu najkraćeg rastojanja između provodnika
i pola. Uopštavajući rezultate do kojih su došli Bio i Savar, Laplas
je uvođenjem elementarnog uzajamnog delovanja između strujnog elementa
i magnetnog pola, dao matematičku formulaciju ovih rezultata u obliku
koji je danas poznat kao Bio-Savarov zakon.
|
